دوره های آمادگی ارشد

 

روش تحقیق عرضی (مقعطی) : افراد مختلف در یک مقطع زمانی معین مورد مطالعه قرار می گیرند.

مزایا : صرفه جویی در زمان و هزینه، عدم افت آزمودنی

معایب : ناهمگنی آزمودنی ها، عدم مطالعه تغییرات و رفتارها در طول زمان

 

روش دلفی (اجماع نظر صاحبنظران) : این روش بیشتر در نیازسنجی استفاده می شود

 

3. روش تحقیق همبستگی (رابطه ای)

عبارت است از بررسی رابطه ای بین دو یا چند متغیر.

مثال : بررسی رابطه بین هوش و پیشرفت تحصیلی

هدف تحقیقات همبستگی :

الف : مطالعات تبیینی : آیا بین متغیرها رابطه وجود دارد یا نه. (کشف روابط)

ب : مطالعات پیش بینی : از روی یک یا چند متغیر، یک یا چند متغیر دیگر را پیش بینی کنیم

 

انواع تحقیقات همبستگی

 

(در سئوالات توجه داشته باشید که تبدیل مقیاس ها به یکدیگر را در نظر داشته باشید. اگر متغیری که در سئوال آمده مستقیما شریب همسبستگی خاصی ندارد، مقیاس متغیر را آنقدر تنزل دهید تا بتوانید از یکی از ضرایب استفاده نمایید)

 

4.روش تحقیق تاریخی

تعیین و ارزشیابی منظم و عینی اسناد و مدارک برای مشخص شدن حقایق و ترسیم نتایج درباره رویدادهای گذشته، مثل بررسی نظام تعلیم و تربیت در دوره صفویه

برای انجام تحقیقات تاریخی نیاز نیازمند به اسناد و منابع و مدارک درباره آن موضوع می باشیم

این منابع به دو دسته تقسیم می شوند

الف : منابع دست اول : خود فرد شاهد آن منبع است. بدون واسطه. مانند گزارش شاهدان عینی، این گزارش ها توسط یک مشاهده گر واقعی یا کسی که مستقیما در واقعه تاریخی شرکت داشته گزارش شده است.

ب : منابع دست دوم : با واسطه. گزارش هایی است که گزارشگر خود شاهد عینی آن نبوده و ممکن است که گزارشگر خود شاهد عینی آن نبوده است.

پس از جمع آوری مدارک، اطلاعات باید مورد ارزشیابی و نقد گیرند. انواع نقد منابع تاریخی به دو نحو است، 1- نقد دبیرونی و 2- نقد درونی.

نقد بیرونی : مستند بودن ( اصالت داده ها یا سند ) اسناد حقیقی هستند یا نه. اولویت با نقد بیرونی است و اول آن باید انجام شود.

نقد درونی : بیشتر مربوط نویسنده سند و انگیزه های او می باشد که آیا نویسنده فردی معتبر است یا نه.

 

5.روش تحقیق تحلیل محتوا

بررسی یک متن ( کتاب، روزنامه، فیلم و ...9 بصورت منظم، عینی و کمی/ به عبارت دیگر عبارت از تبدیل یک متن کیفی به یک متن کمی تا پیام اصلی متن را روشن و آشکار نماید.

مثال : بررسی توجه کتاب های درسی نسبت به مسئولیت پذیری

 

واحد تحلیل محتوا : عبارت است از کلمه، پاراگراف، عکس.

ابزار تحلیل محتوا : چک لیست تحلیل محتوا.

روش های آماری تحلیل محتوا : (توصیفی : فراوانی و درصد فراوانی) (استنباطی : خی دو)

 

6. روش تحقیق فرا تحلیل

ترکیب نتایج تحقیقات قبلی پیرامون یک موضوع و بدست آوردن یک نتیجه جدید. در فرا تحلیل با مدلهای ریاضی و آماری نتایج تحقیقات (فصل چهار پایان نامه) را با یکدیگر ترکیب می کنیم.

اندازه اثر : این اصطلاح که در فرا تحلیل به کار می رود به این نکته اشاره دارد که هریک از متغیرها تا چه اندازه مداخله دارند. مقدار اندازه اثر بین 0 و 1 می باشد.

انواع اندازه اثر : اندازه اثر را با شاخص های زیر نشان می دهیم

g گلاس  -  r پیرسون  -  d  کرمن

 

روش تحقیق فرا تحلیل بیشتر در مواقعی به کار می رود که نتایج تحقیقات ضد و نقیض باشند.

 

 

7. تحقیق عملیاتی – اقدام پژوهی – تحقیق ضمن عمل – Action research

روشی است که افراد در موقعیت عمل وقتی که با یک مشکل مواجه می شوند، دست به اقدامی می زنند برای رفع مشکل. این عمل را اصطلاحا اقدام پژوهی می گویند.

هدف تحقیق در اقدام پژوهی رفع مشکل است در حالیکه در بقیه پژوهش ها تعمیم نتایح است.

 

تفاوت های اقدام پژوهی با سایر تحقیقات :

1-      هدف اقدام پژوهی حل مساله است در سایر تحقیقات تعمیم نتایج است.

2-      در تحقیقات اقدام پژوهی، پژوهشگر خودش مشارکت دارد اما در سایر تحقیقات اینطور نیست

3-      در تحقیقات اقدام پژوهی معمولا یک پژوهشکر با چند غیر پژوهشگر یک تحقیق را انجام می دهد، ولی در سایر تحقیقات پژوهش توسط محقق انجام می گیرد

4-      در اقدام پژوهی، پژوهش در بافت محیطی (محیط طبیعی) انجام می شود اما در سایر تحقیقات ممکن است در محیط تصنعی یا ساختگی است.

 

8. روش تحقیق کیفی :

در این روش یک مساله پیچیده در بافت محیطی مربوط به آن موضوع با چندین ابزار به طور عمیق مورد مطالعه قرار می گیرد. تحقیقات کیفی اغلب درباره موضوعاتی بکار می روند که امکان استفاده از آزمون وجود ندارد.

مزایای تحقیقات کیفی :

1-      از روش های کمی آماری استفاده نمی کنند

2-      از روش های نمونه گیری غیر احتمالی استفاده می کنند

3-      تحقیق در محیط واقعی زندگی افراد انجام می شود

4-      پژوهش بصورت عمیق و با یک رویکرد کلی نگر انجام می شود

5-      پژوهشگران مشارکت کامل در تحقیق خود دارند (پژوهشگر خودش نمونه تحقیق خودش است)

محدودیت های روش های کیفی

1-      خطرات جانی و مالی

2-      زمانبر بودن

3-      روایی و پایایی ضعیف

نکته : برای افزایش اعتبار روایی و پایایی تحقیقات کیفی از روش  مثلث سازی ( سه سو سازی – همسو سازی) استفاده می شود.

انواع سه سو سازی :

1-      زمانی : تحقیق در زمان های مختلف صورت می پذیرد

2-      مکانی : تحقیق در مکان های متفاوت و در بافت های اجتماعی مختلف انجام می گیرد

3-      پژوهشگر : تحقیق توسط چند پژوهشگر انجام می شود. (حداقل سه نفر)

 

9. قوم نگاری

یکی از روش های تحقیق کیفی است که آداب و سنن، زبان و فرهنگ یک قوم را را مورد بررسی قرار می دهد.

مزایا و محدودیت ها : مزایا و محدودیت های ان روش مانند روش تحقیق کیفی است.

 

10. مطالعه موردی – Case study

بررسی عمیق، جامع و چندجانبه یک یا چند مورد را مطالعه موردی می گویند. مانند تحقیقات فروید، پیاژه، مازلو و ...

 

پایان مبحث روش های تحقیق

 

نمونه گیری

 

نمونه : عبارت است از گروهی از افراد که معرف جامعه باشند و یا حداقل در یک صفت مشترک باشند.

خطای نمونه گیری : اگیر بین خصوصیات جامعه و نمونه اختلاف وجود داشته باشد، خطای نمونه گیری اتفاق افتاده.

 

انواع روش های نمونه گیری : 1- تصادفی   2- غیر تصادفی

 

روش های نمونه گیری تصادفی / احتمالی : ( این روش ها در تحقیقات کمی استفاده می شوند)

1-      روش نمونه گیری ساده (بهترین روش نمونه گیری)

2-      روش نمونه گیری تصادفی منظم (سیستماتیک)

3-      روش نمونه گیری طبقه ای

4-      روش نمونه گیری خوشه ای

روش های نمونه گیری غیرتصادفی / غیر احتمالی : (این روش ها در تحقیقات کیفی صورت می پذیرند)

1-      در دسترس

2-      هدفمند

3-      قضاوتی

4-      زنجیره ای / شبکه ای / گلوله برفی

5-      موارد مطلوب

6-      موارد استثنایی

 

1-1   : تصادفی ساده (بهترین روش نمونه گیری)

همه افراد به طور مستقل از یکدیگر شانس مساوی برای انتخاب شدن دارند. این روش به دو صورت انجام می شود.

الف.بدون جایگزین : فقط یک بار انتخاب می شوند

ب. با جایگزین : امکان چند بار انتخاب شدن وجود دارد

 

2-1 : تصادفی سیستماتیک / منظم

مراحل این روش

جامعه آماری بر حجم نمونه تقسیم می گردد

بین اعداد 1 تا نتیجه تقسیم یک عداد تصادفا انتخاب می کنیم

بقیه افراد با توجه به نتیجه تقسیم انتخاب می شوند

عیب این روش این است که افراد مستقل از یکدیگر انتخاب نشده و انتخاب افراد وابسته به انتخاب اولیه می باشد.

 

3-1 : تصادفی طبقاتی

از این روش هنگامی استفاده می شود که جامعه نمونه ناهمگن بوده و یا به زیر گروه های فرعی منقسم شده باشند. نمونه گیری طبقاتی نیز به صورت انجام می شود.

الف. نمونه گیری نسبتی (متناسب با حجم نمونه و جامعه)

ب. نمونه گیری غیر نسبتی.

در روش نمونه گیری طبقاتی نسبتی، از هر زیر گروه به نسبت مساوی هریک از زیر گروه ها به کل جامعه افراد انتخاب می شوند. اما در نمونه گیری غیر نستبی اینگونه نیست.

 

4-1 : روش نمونه گیری خوشه ای  (با صرفه ترین روش نمونه گیری و پر خطاترین روش)

زمانی که جامعه آماری بزرگ و پراکنده باشد. مانند نمونه گیری از یک شهر. خوشه ها باید توسط پژوهشگر ساخته شوند و جامعه به قسمت ها و بخش هایی تقسیم می گردد سپس داخل هر خوشه بصورت تصادفی افراد نمونه انتخاب می شوند.